इस्लामाबाद। विश्वव्यापी आतङ्कवादलाई समर्थन र प्रायोजन गर्ने मुलुकहरूको सूचीमा पाकिस्तानले अर्को एउटा विवादास्पद ‘उपलब्धि’ हासिल गरेको छ। अफगानिस्तानले सीमापारिबाट लडाकुहरूको घुसपैठ भएको जनाएको छ र यसका लागि पाकिस्तानलाई जिम्मेवार ठहर्‍याउँदै ती लडाकुहरूलाई पाकिस्तानी सुरक्षा निकायहरूले समर्थन र तालिम दिएको आरोप लगाएको छ। यसले भारत, इरान र पश्चिमी मुलुकहरूले लामो समयदेखि राख्दै आएका गुनासाहरूलाई पुनः उजागर गरेको छ; ती मुलुकहरूले पाकिस्तानमा आश्रय लिने तत्त्वहरूले विश्वभर हिंसा र रक्तपात मच्चाउने गरेको आरोप लगाउँदै आएका छन्।

काबुलले जनाएअनुसार नुरिस्तानमा उसका सुरक्षा बलहरूले ४१ जना आतङ्कवादी लाई मारेका छन् र ६२ जनालाई पक्राउ गरेका छन्; पक्राउ परेकाहरू आईएसआईएससँग आबद्ध समूहहरूसँग सम्बन्धित थिए र उनीहरूलाई पाकिस्तानी अधिकारीहरूको समर्थन थियो। अफगान रक्षा मन्त्रालयले दाबी गरेअनुसार उक्त घुसपैठको प्रयास पाकिस्तानी सेनाको “प्रत्यक्ष निर्देशन र सहयोग” मा गरिएको थियो। काबुलले पाकिस्तानमाथि आफ्नै भूमिमा लडाकुहरूको भर्ना, बन्दोबस्ती र हतियार-सुसज्जित गर्ने कार्यमा सघाएर अफगानिस्तानभित्र अशान्ति फैलाएको आरोप लगाएको छ।

जब अफगानिस्तानमा अमेरिकी सेना तैनाथ थियो, तब हक्कानी नेटवर्क, लस्कर-ए-तैयबा र जैश-ए-मोहम्मदलाई आक्रमण गर्न छुट दिएको भन्दै पाकिस्तानको आलोचना गरिन्थ्यो। तत्कालीन अमेरिकी ‘जोइन्ट चिफ्स’ का अध्यक्ष एडमिरल माइक मुलेनले भनेका थिए, “हक्कानी नेटवर्क त पाकिस्तानको गुप्तचर निकायको एउटा वास्तविक अङ्गजस्तै गरी काम गर्छ।” अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले क्षेत्रीय तथा विश्वव्यापी आक्रमण गर्न चाहने समूहहरूका लागि पाकिस्तानी भूमिलाई आतङ्कवादी हरूको सुरक्षित आश्रय स्थलका रूपमा पहिचान गरिसकेको छ।

दशकौँदेखि भारतले सीमा पार आतङ्कवाद र जम्मु-कश्मीरमा लडाकुहरूको घुसपैठका साथै देशभर बम विस्फोट र हत्याका घटनाहरू गराउन सघाएको भन्दै पाकिस्तानमाथि आरोप लगाउँदै आएको छ। भारतले धेरै पटक पाकिस्तानी राज्य संयन्त्रको सक्रिय संलग्नताबारे विश्वसामु ठोस प्रमाणहरू प्रस्तुत गरेको छ। पाकिस्तानले आफ्नो भूमिबाट आतङ्कवादी संरचनाहरू सञ्चालन गर्न दिएको विषयमा दुई मुलुकबीच गहन र लामो समयसम्म वार्ताहरू भएका छन्। नयाँ दिल्लीले आतङ्कवादी तालिम संरचनाहरू ध्वस्त पार्न पाकिस्तानभित्रै गएर आक्रमणसमेत गरेको थियो।

विभिन्न मुलुक र संयुक्त राष्ट्र सङ्घको सुरक्षा परिषद्ले लस्कर-ए-तैयबालाई पाकिस्तानमा आधारित आतङ्कवादी सङ्गठनका रूपमा पहिचान गरेका छन् र सन् २००८ को मुम्बई आक्रमणमा यसको संलग्नता रहेको पुष्टि गरेका छन्। अर्को आतङ्कवादी सङ्गठन ‘जैश-ए-मोहम्मद’ को हकमा पनि यही कुरा लागू हुन्छ। तर पाकिस्तानले आफ्ना पुराना तौरतरिका नत्यागेका कारण उसलाई एफएटीएफको ‘ग्रे लिस्ट’ (निगरानी सूची) मा राखियो। इस्लामाबादका लागि एफएटीएफको यो मुद्दा उसको प्रतिष्ठासँग जोडिएको गम्भीर विषय बनेको छ।

पाकिस्तानको भूमिबाट सञ्चालित आतङ्कवादी गतिविधिका कारण इरानले पाकिस्तानसँगको सीमा क्षेत्रमा सुरक्षा तनावको सामना गर्नुपर्‍यो। सीमापारि आक्रमण गर्ने इरान-विरोधी शक्तिहरूलाई सघाएको भन्दै तेहरानले बारम्बार इस्लामाबादलाई दोष दिँदै आएको छ। तेहरानले ती लडाकुहरूलाई सहयोग गरेकोमा पाकिस्तानको कुख्यात गुप्तचर संस्था ‘इन्टर-सर्भिसेज इन्टेलिजेन्स’ (आईएसआई) लाई प्रत्यक्ष रूपमा जिम्मेवार ठहर्‍याएको छ। नयाँ दिल्लीले पनि दशकौँदेखि यस्तै दाबी गर्दै आएको छ; किनभने लडाकुहरूलाई तालिम दिने र भारतभर रक्तपातपूर्ण आक्रमणहरू गराउने कार्यमा आईएसआईको सक्रिय भूमिका रहेको कुरा ठोस प्रमाणसहित प्रमाणित भइसकेको छ।
इरानले पाकिस्तानमा आधारित आतङ्कवादी समूहहरू विरुद्ध निर्णायक कारबाहीको माग गर्दै आएको छ।

उसले ‘जैश अल-अदल’ नामक लडाकु समूह विरुद्ध ठोस कदम नचालेमा इस्लामाबाद विरुद्ध कारबाही गर्ने चेतावनीसमेत दिएको थियो। इरानी रिभोलुसनरी कमान्डर मेजर जनरल मोहम्मद अली जाफरीले भने, “उनीहरू कहाँ छन् भन्ने कुरा पाकिस्तान सरकारलाई थाहा छ र उनीहरूलाई पाकिस्तानका सुरक्षा बलहरूले नै सघाउँदै आएका छन्।” यद्यपि, इस्लामाबादले कुनै कारबाही गरेन, जसले गर्दा जैश अल-अदलले इरानमाथि आक्रमण गर्न पायो र यसले तेहरानको निराशालाई अझ बढायो।

अनुसन्धानहरूले युरोपमा भएका आतङ्कवादी आक्रमण र पाकिस्तानमा आधारित समूहहरूबीच सम्बन्ध रहेको देखाएका छन्। लडाकुहरूको भर्ती, आर्थिक सहयोग सञ्जाल र सीमा पार गतिविधिहरूबारे लिखित प्रमाणहरू उपलब्ध छन्। युरोपले पाकिस्तानलाई विश्वव्यापी आतङ्कवादको सुरक्षित आश्रय स्थलका रूपमा खुला रूपमा स्वीकार गरेको छ। ‘युरोपियन युनियन एजेन्सी फर असाइलम’ (ईयूएए) ले आईएसआई र लस्कर-ए-तोइबाबीच “बलियो” सम्बन्ध रहेको तथ्य अभिलेखीकरण गरेको छ। एलईटी​​को अल-कायदा र जम्मु-कश्मीरका लडाकुहरूसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहँदै आएको छ।

युरोप प्रवेश गरेका लडाकुहरूको पाकिस्तानसँग बलियो सम्बन्ध रहेको पर्याप्त आधिकारिक प्रमाणहरू छन्। ती व्यक्तिहरू या त पाकिस्तानी नागरिक थिए वा उनीहरूलाई पाकिस्तानमा आधारित आतङ्कवादी समूहहरूले भर्ती गरी तालिम दिएका थिए। युरोपियन युनियन (ईयू) ले पश्चिमी मुलुकहरूमा आक्रमण गर्ने व्यक्तिहरूलाई पाकिस्तानको दक्षिण वजिरिस्तानमा तालिम दिइएको बताएको छ। बेलायतले पनि आफूलाई सबैभन्दा ठूलो आतङ्कवादी खतरा पाकिस्तानमा आधारित समूहहरूबाटै रहेको दाबी गरेको छ। यसले पाकिस्तानको आतङ्कवादसम्बन्धी समस्या उसको आफ्नै सीमाभित्र मात्र सीमित नरहेको देखाउँछ। बरु, यो त आतङ्कवाद र सीमा पार उग्रवादको निर्यातकर्ता हो।

यो विडम्बनापूर्ण छ कि पाकिस्तानले अफगानिस्तानमा लडाकुहरू छिराएको आरोप खेप्नुपरेको छ, जबकि उसले पहिले अफगानिस्तानलाई नै आतङ्कवादको स्रोत भन्ने गर्थ्यो। पाकिस्तान सरकारले आफ्ना छिमेकीहरू विरुद्ध रणनीतिक औजारका रूपमा आतङ्कवादको एउटा संरचना (इकोसिस्टम) खडा गरेको थियो। तर, त्यही उग्रवादी संरचना अन्ततः पाकिस्तानकै विरुद्धमा उभियो। उग्रवादी सञ्जालहरूको संस्थागतकरण सुरक्षा नीतिको साधनले पाकिस्तानलाई आतङ्कवाद र सीमा पार घुसपैठको स्रोत तथा निर्यातकर्ता बनाएको छ।