मुम्बई। भारत आफ्नै उच्च-गतिको बुलेट ट्रेन सञ्चालन गर्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ। यसअन्तर्गत रेलवे विभागले ‘बी३५’ नामक ट्रेनको विकास गरिरहेको छ, जसको गति प्रतिघण्टा ३५० किलोमिटरसम्म पुग्ने गरी डिजाइन गरिएको छ। यो परियोजना स्वदेशमै रेलवे प्रविधि विकास गर्ने र विदेशी प्रविधिमाथिको निर्भरता घटाउने भारतको योजनाको एक हिस्सा हो।

भारतले सन् २०३० सम्ममा यी स्वदेशी बुलेट ट्रेनहरू विकास गर्ने र तिनलाई सञ्चालन गर्न आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्ले ‘मुम्बई-अहमदाबाद हाई-स्पीड रेल’ (एमएएचएसआर) परियोजनाका लागि बढेको बजेटलाई स्वीकृति दिएपछि यो विकास क्रम अघि बढेको हो। यसको कुल लागत अहिले २ लाख करोड रुपैयाँभन्दा माथि पुगेको छ, जुन सन् २०१५ को प्रारम्भिक अनुमानभन्दा झन्डै दोब्बर हो। परियोजनाका लागि आवश्यक रकममध्ये करिब १ लाख करोड रुपैयाँ केन्द्रीय बजेटबाट प्राप्त हुनेछ।

‘टाइम्स अफ इन्डिया’ को रिपोर्ट अनुसार, जापानले डिसेम्बर २०२४ मा आफ्ना हालका ‘ई५’ शृङ्खलाका ट्रेनहरूको उत्पादन क्रमशः बन्द गर्ने घोषणा गरेपछि भारतले ‘बी३५’ बुलेट ट्रेनमा काम सुरु गरेको हो। जापानले आफ्ना नयाँ ‘ई१०’ ट्रेनहरूको उत्पादन सन् २०३० मा सुरु हुने र ती ट्रेनहरू सन् २०३४ सम्ममा सेवाका लागि तयार हुने जनाएको छ। ‘ई१०’ ट्रेनहरू उपलब्ध भएपछि भारतीय अधिकारीहरूले तिनको प्रयोगबारे विचार गर्न सक्छन्।

यसैबीच, भारतले आफ्नै ‘बी२८’ उच्च-गतिको ट्रेनको विकास पनि सुरु गरेको छ। साथै, भारतले ‘भारत ट्रेन कन्ट्रोल सिस्टम’ (बीटीसीएस) मा पनि काम गरिरहेको छ, जुन भारतीय रेल नियन्त्रण तथा सिग्नल प्रणाली हो। यो प्रणालीले ट्रेनको गति नियन्त्रण गर्न, ट्रेनहरूबीच सुरक्षित दूरी कायम राख्न र रेल यात्रालाई अझ सुरक्षित बनाउन मद्दत गर्नेछ। यो प्रणाली चीनको ‘सीटीसीएस’ सँग मिल्दोजुल्दो छ, जुन सामान्य र उच्च-गति दुवै प्रकारका ट्रेनहरूका लागि प्रयोग गरिन्छ।

रेल मन्त्रालयको यसअघिको विज्ञप्ति अनुसार, एमएएचएसआर परियोजना ५०८ किलोमिटरको दूरीमा फैलिएको छ। यो मार्ग गुजरात, महाराष्ट्र र दादरा तथा नगर हवेली हुँदै जानेछ। मुम्बई, ठाणे, विरार, बोइसर, वापी, बिलिमोरा, सुरत, भरुच, वडोदरा, आनन्द, अहमदाबाद र साबरमतीसहित कुल १२ वटा स्टेसनहरूको योजना बनाइएको छ।

इन्टिग्रल कोच फ्याक्ट्री (आईसीएफ) ले भारत अर्थ मुभर्स लिमिटेड (बीईएमएल) सँग मिलेर नयाँ रेल सेटहरूको डिजाइन र निर्माण गरिरहेको छ। यी रेलहरू प्रतिघण्टा २८० किलोमिटरसम्मको गतिमा चल्ने गरी बनाइँदै छन्।