कोलम्बो। कोलुपिटिया (कोलम्बो ०३), बाम्बालापिटिया (कोलम्बो ०४), वा मरीन ड्राइभ र स्लेभ आइल्याण्ड (कोलम्बो ०२) को नियोन-प्रकाशित खण्डहरूमा हिँड्नुहोस् र जनसाङ्ख्यिक परिवर्तन अस्पष्ट छ। समुद्री किनारका क्याफेहरू, हटपोट रेस्टुरेन्टहरू, र विशेष सुपर मार्केटहरूमाथि मन्डारिन साइनेज टावरहरू छन् जसले लगभग पूर्ण रूपमा चिनियाँ प्रवासीहरूलाई खानपान गर्दछ। स्थानीयहरूले यी खल्तीहरूलाई – कोलम्बो पोर्ट सिटीसँग जोडिएका अग्लो-उच्च एन्क्लेभहरूसँगै – श्रीलङ्काको अनौपचारिक “चाइनाटाउन” भनेर आधा मजाक गर्दै उल्लेख गर्न थालेका छन्। तर पूर्वाधार लगानी र वैध वाणिज्यको आवरण पछाडि, एउटा अँध्यारो वास्तविकताले जरा गाडिरहेको छ।
श्रीलङ्काली कानून प्रवर्तनले आक्रामक टापु-व्यापी क्र्याकडाउन मार्फत स्वदेशी अन्डरवर्ल्ड गिरोहहरूलाई भत्काउन विगत दुई वर्ष बिताएपछि, अन्तर्राष्ट्रिय चिनियाँ सङ्गठित अपराध सिन्डिकेटहरू चुपचाप शून्यता कब्जा गर्न भित्र पसे। वर्षौँसम्म, श्रीलङ्काको आपराधिक परिदृश्यमा स्थानीय लागू औषध कारोबारी र जबरजस्ती चन्दा लिनेहरूको प्रभुत्व थियो। स्थानीय गिरोह नेताहरूलाई निष्क्रिय पारिएको वा दुबई भागेको र ४.५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको अन्डरवर्ल्ड सम्पत्ति जफत गरिएको सघन प्रहरी कारबाही पछि, अधिकारीहरूले विश्वास गरे कि उनीहरूले सङ्गठित अपराधको ढाँचा भाँचेका छन्। बरु, उनीहरू धेरै परिष्कृत, प्रविधि-ज्ञानी खतराबाट निदाइरहेका थिए: चिनियाँ त्रिपक्षीय-सम्बन्धित सिन्डिकेटहरूले आफ्नो साइबर-धोखाधडी, क्रिप्टोकरेन्सी लान्डरिङ, र जबरजस्ती साम्राज्यहरूलाई दक्षिण पूर्व एशियाबाट हिन्द महासागरमा स्थानान्तरण गर्दै।
यस सङ्कटको केन्द्रबिन्दु कोलम्बो बन्दरगाह सहर हो। कर छुट र विदेशी पुँजी आकर्षित गर्न सुव्यवस्थित नियामक ढाँचाहरू सहितको प्रमुख विशेष आर्थिक क्षेत्रको रूपमा डिजाइन गरिएको, क्षेत्रको ढिलो कर्पोरेट जाँचलाई आपराधिक सञ्जालहरूले शोषण गरेको बताइएको छ। वित्तीय अपराध अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार, सिन्डिकेटहरूले आइटी परामर्शदाता, बीपीओ र अपतटीय व्यापारिक फर्महरूको आडमा दर्जनौँ शेल कम्पनीहरू दर्ता गरेका छन्। यी अग्रणी कम्पनीहरूले दोहोरो उद्देश्य पूरा गर्छन्: तिनीहरूले अवैध डिजिटल आयलाई शुद्धीकरण गर्छन् र भिसा कारखानाको रूपमा काम गर्छन्, सयौँ साइबर-घोटाला गर्ने अपरेटिभहरूलाई श्रीलङ्कामा प्रवेश गर्न आवासीय र व्यापारिक अनुमतिहरू सुरक्षित गर्छन्, अध्यागमन अलार्महरू ट्रिगर नगरी।
यस घुसपैठको व्यापकतालाई कानुन कार्यान्वयनसम्बन्धी डरलाग्दो तथ्याङ्कले पुष्टि गर्छ। सन् २०२४ मा साइबर अपराधका केन्द्रहरू सञ्चालन गरिरहेका २३० चिनियाँ नागरिकहरू पक्राउ परेपछि, यस्ता घटनाहरूको सङ्ख्या ह्वात्तै बढेको छ। सन् २०२६ को मार्चदेखि मे महिनाको बीचमा मात्रै कोलम्बो, नेगोम्बो र दक्षिणी तटीय क्षेत्रमा गरिएका शृङ्खलाबद्ध छापाबाट ३२० भन्दा बढी विदेशीहरू—जसमा अधिकांश चिनियाँ नागरिक छन्—पक्राउ परे।
उनीहरूले ‘पिग-बुचरिङ’ भनिने, प्रेम सम्बन्धको नाटक र लगानीको प्रलोभन देखाएर ठगी गर्ने बलियो अखडाहरू सञ्चालन गरिरहेका थिए। नेगोम्बोमा गरिएको एउटै छापामा प्रहरीको विशेष कार्य बलले ४०२ थान मोबाइल फोन, ६० थान औद्योगिक राउटर र १७,४०० थान सिम कार्ड बरामद गर्यो। सुरुमा अदृश्य डिजिटल ठगीका रूपमा देखिएको यो गतिविधि तीव्र गतिमा सडक स्तरका हिंस्रक झडप र खुलेआम असुलीसम्म आइपुगेको छ।
सन् २०२६ को जुलाईको अन्त्यतिर, कोलम्बो पोर्ट सिटीभित्रै ‘ट्रायड’ (अपराधी समूह) शैलीको गिरोहबीच द्वन्द्व चर्किएपछि शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वको भ्रम चकनाचुर भयो। त्यहाँ तीन चिनियाँ नागरिकमाथि अर्को चिनियाँ गिरोहले आक्रमण गर्यो; एक पीडितलाई भ्यानमा हालेर अपहरण गरियो—जहाँ पछि प्रहरीले एउटा एयर पेस्तोल फेला पार्यो—र पछि उनको शव जङ्गल क्षेत्रमा फालिएको अवस्थामा भेटियो।
केही दिनअघि, सन् २०२६ अक्टोबर १३ मा, केन्द्रीय अपराध अनुसन्धान ब्युरो (सीसीआईबी) र कोलम्बो अपराध महाशाखा (सीसीडी) का अधिकारीहरूले पोर्ट सिटीमै अर्का एक चिनियाँ गिरोहका सदस्यलाई पक्राउ गरे। उनी विदेशी लगानीकर्ताहरूलाई लक्षित गरी ठूलो परिमाणमा रकम असुली गर्ने धन्दा चलाइरहेका थिए। प्रहरी प्रवक्ता एएसपी एफ.यू. वुटलरका अनुसार, ती व्यक्तिबाट ६ थान राहदानी (जसमध्ये ४ वटा नक्कली भएको आशङ्का छ)। ४२ थान ‘डायलोग’ सिम कार्ड, ५ थान मोबाइल फोन र अवैध चुरोट बरामद गरिएको छ। अपराध अनुसन्धान विभाग (सीआईडी) का एक वरिष्ठ अनुसन्धान अधिकृतले नाम नछाप्ने सर्तमा भने, “हामी वर्षौँसम्म पेस्तोल बोक्ने स्थानीय गुन्डाहरूको पछि लागिरह्यौँ, तर अन्तर्राष्ट्रिय अपराधी गिरोहहरूले विलासी अपार्टमेन्टहरूमा अर्बौँ रुपैयाँ बराबरका डिजिटल ‘कमान्ड सेन्टर’ खडा गरिरहेका छन् भन्ने कुरा हामीले पत्तै पाएनौँ।”
उनले थपे, “जुलाईमा पोर्ट सिटीमा भएको हत्याका घटनापछि मात्र हामीले बुझ्यौँ कि यी भिसा अवधि सकिएर बसेका सामान्य व्यक्तिहरू मात्र होइनन्। हामी त यस्ता सङ्गठित ‘ट्रायड’ सञ्जालहरूसँग जुधिरहेका छौँ, जसले ‘सेल कम्पनी’ (नक्कली वा आवरण कम्पनी) हरूलाई ढालका रूपमा प्रयोग गर्छन्, अपहरणमार्फत आफ्नो नियन्त्रण कायम राख्छन् र हाम्रो नाकमुनि नै विभिन्न व्यवसायहरूबाट जबरजस्ती रकम असुली गरिरहेका छन्।” कोल्लुपिटिया र बाम्बालापिटियाका सडकहरूमा, यी समूहहरूको तीव्र आगमन र अनियन्त्रित दण्डहीनताले स्थानीय श्रीलङ्कालीहरूलाई आफ्नै छिमेकमा बाहिरी जस्तो महसुस गराएको छ।
बासिन्दा र तीन पाङ्ग्रे सवारी चालकहरूले सार्वजनिक उत्पीडन, दर्ता नगरिएका नाइटक्लबहरू बाहिर आक्रामक झगडा र पर्खालले घेरिएका भिल्लाहरूको सुरक्षा गर्ने निजी सुरक्षा विवरणहरूद्वारा धम्कीका बढ्दो घटनाहरू रिपोर्ट गर्छन्। “राति ८:०० बजे पछि, मरीन ड्राइभको सम्पूर्ण लेनहरू विदेशी क्षेत्र जस्तो महसुस हुन्छन् जहाँ हाम्रा कानूनहरू लागू हुँदैनन्,” कोल्लुपिटियाका ४२ वर्षीय रेस्टुरेन्ट आपूर्तिकर्ता नुवान पेरेरा भन्छन्। “केही हप्ता अघि, चिनियाँ पुरुषहरूको एउटा समूहले आफ्नो लक्जरी भ्यानले सडक अवरुद्ध गर्यो र
“एक स्थानीय डेलिभरी चालकलाई धम्की दिइयो जसले उनीहरूलाई हर्न बजायो। यहाँ धेरै पसलहरूले स्थानीयहरूलाई प्रवेश गर्न पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरे। जब हाम्रा आफ्नै अन्डरवर्ल्ड गिरोहहरूलाई बाहिर धकेलियो, हामीले सोचेका थियौँ कि कोलम्बो सुरक्षित हुनेछ – बरु, हामीले मौनता किन्न पैसा भएका अन्तर्राष्ट्रिय सिन्डिकेटहरूको लागि स्थानीय गुन्डाहरूलाई बेचेका छौँ।” श्रीलङ्काली सरकारले साधारण निर्वासनबाट कम्प्युटर अपराध ऐन र मनी लान्डरिंग रोकथाम ऐन अन्तर्गत सक्रिय अभियोजनहरूमा केन्द्रित हुँदै जाँदा, कानून प्रवर्तनले कठिन लडाइँको सामना गरिरहेको छ। पोर्ट सिटी शेल कम्पनीहरूको लेखा परीक्षण गर्न र व्यापार भिसा जाँचलाई कडा बनाउन तत्काल सुधार नगरी, कोलम्बोले अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठित अपराधको लागि दक्षिण एसियाको सबैभन्दा नयाँ सुरक्षित आश्रय स्थलको रूपमा आफ्नो स्थिति स्थायी रूपमा बलियो बनाउने जोखिममा छ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
