एस बी एस
सन २०१९ बाट तल झर्दै जाँदा, चीनले आफूलाई अर्थतन्त्रको साथमा दोबाटोमा भेटाएर जसरी अमेरिकासँगको व्यापार युद्धको कारण र उपभोक्ता सरकारको उपभोगलाई बढावा दिन बेचेको घरेलु ऋणमा द्रुत गतिमा बृद्धि हुदै गईरहेको छ ।

हाल चीन सरकारले चिनियाँ बजार सुधार गर्न सकिरहेको छैन । तयसैले चीनिया बजारलाई सुधार गर्न कर कटौती र कम ऋण र बैंकिंग ऋण प्रदान मा ध्यान केन्द्रित गरेको छ । चीनको आवश्यकता भनेको बजार सुधार र अभूतपूर्व मापन हो । यसले अर्थतन्त्रलाई फर्काउन सकिन्छ ।

मार्च २०१९ मा, प्रधानमन्त्री ली केकियांगले वार्षिक राष्ट्रिय पीपुल्स काँग्रेसमा भनेका थिए कि चीनको अगाडि बढी जोखिम हुने छ । त्याहा यो पनि घोषणा गरियो कि २०१२ को लागि अफलाइन आर्थिक बृद्धिको लक्ष्य ६.० देखि ६.५ प्रतिशत हुनेछ, जुन गत वर्षको तुलनामा एकदमै कम छ । उनीहरुको पूर्वानुमान यो छ कि २०२० मा पनि चीनको लागि खराब आर्थिक प्रर्दशन हुन सक्छ । यदि योस्तो किसिमको प्रर्दशन हुने हो भने । चीनिया राष्ट्रपति सी जिनपिंगले विश्वमाथि असर पर्ने आर्थिकमा आँधीबेहरी ल्यषउने किसिमको रणनीतिहरू बनाउन सकिन्छ ।

धेरै विश्लेषकहरूको अनुमान छ कि सन् १९९० देखि पहिलो पटक चीनको सन् २०२०आर्थिक वृद्धिदर ६ प्रतिशत भन्दा तल झर्नेछ । वास्तविक कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) २०२० मा ५.७ प्रतिशतले वृद्धि हुनेछ ।
२०१९ मा चीनको राष्ट्रिय सांख्यिकी ब्युरोका अनुसार २०१८ मा चीनको जीडीपी वृद्धि गत वर्ष ६.८ प्रतिशतबाट घटेर ६.६ प्रतिशतमा झरेको छ र २०१९ को पहिलो नौ महिनामा यो दर ६२ प्रतिशत थियो । २०१९ को अधिकांश भागका लागि, चिनियाँ आर्थिक बृद्धिले लगानीमा आएको गिरावटका कारण ईन्धनको आन्तरिक माग घटेको छ । अर्थतन्त्रले राम्रोसँग सुस्त बनाउन सक्दछ भनेर पूर्ण रूपमा राम्ररी परिचित भएर चिनियाँ नेतृत्व अमेरिकासँगको व्यापार सम्झौतातर्फ अघि बढेको छ । सम्झौता अन्तर्गत, अमेरिकाले चिनियाँ पक्षबाट थप अमेरिकी सामान खरीद र संरचनात्मक सुधारको बदलामा चिनियाँ भन्सार अरु देश संग डलरमा ब्याज फिर्ता लिनेछ । अमेरिकासँगको व्यापार विवादले निर्यातमा ठूलो गिरावट ल्याएको देखिन्छ ।

एक तथ्यांकले देखाए अनुसार २०१८ मा जीडीपी वृद्धि दर ६.६ प्रतिशतको तुलनामा ६.१ प्रतिशतमा झरेको छ । यो १९९० पछि सबैभन्दा कम वृद्धि भएको देखिन्छ । २०१९ मा चीनको आयात ४.३ प्रतिशत (पहिलो त्रैमासिक) ले घट्यो, जबकि निर्यातमा ०.१ प्रतिशतले ह्रास आएको छ । २ प्रतिशतभन्दा बढी युआनको अवलोकन पनि तुलनात्मक रूपमा कम निर्यात राजस्वको लागि जिम्मेबार छ । विदेशी मुद्रा भंडार अमेरिकी डलर ३.१ अर्बमा गयो, जुन २०११ पछि सब भन्दा कम हो।
मिन्क्सिन पे, ’चीनको घनिष्ठ मित्र पूंजीवादको लेखकले नयाँ वर्ष २०२० मा सी को सबैभन्दा खराब वर्ष हुन सक्ने दावी गरेको छ । अर्थशास्त्रीहरूले चीनको घरेलु ऋण वृद्धिलाई वित्तीय जोखिमको रूपमा देखिन्छ । २०१८ मा ५२ प्रतिशत भन्दा माथि, घरेलु ऋण जीडीपीको ६०.४ प्रतिशतको लागि हुन्छ । आन्तरिक ऋण आय अनुपात ९९.९ प्रतिशत छ र २०१९ को मध्यसम्ममा क्रेडिट कार्ड ऋणको बकाया ब्यालेन्स १ ट्रिलियन अमेरिकी डलर पुगेको छ । चीनमा मध्यम वर्गले बेरोजगारीको प्रभाव झेलिरहेको छ । जुन २०१९ मा ५.३ प्रतिशतमा पुगेको छ ।
चीनले आफ्नो ऋण (जीडीपीको २५.४ प्रतिशत) लाई समेट्न कहिल्यै सकेको छैन । चीनको राज्यले गरेको आविष्कारले ऋण समाधानलाई बन्धक बनाएको छ । कुनै ऋण फिर्ता, बैंकिंग प्रणाली अनुसार पूर्बनिर्धात कार्यक्रम बनाएको छैन । चीनको गैर(बैंक वित्तीय संस्थाहरू आधिकारिक जमानत खोज्दै छन र चिनियाँ ऋण चुक्ताको लागि संस्कृतिमा परिवर्तनको आशा गर्दैछन ्। राष्ट्रपति सी जिइंगपिंगका लागि चुनौती भनेको बजार सुधार हो । जुन विगतमा प्रतिबद्ध गरिएको थियो तर कार्यान्वयन भएको छैन । यसको सट्टामा, सीपीसीले निजी स्वामित्वको लागतमा राज्यको स्वामित्व प्राप्त उद्यमहरुलाई मजबुत पार्दैछन । जसमा झन्डै दुई तिहाई जीडीपी उल्लेख गरिएको छ ।
चिनियाँ प्रणालीको अस्पष्टतालाई ध्यानमा राख्दै, आगामी २०२० को लागि चीनले एनपीसीमा विकासको सकारात्मक लगानी राख्ने सम्भावना छ । यो विशेष गरी २०२० चीनको पञ्चवर्षीय विकास योजनाको अन्तिम वर्ष हो । २०२१ मा सीपीसीको स्थापनाको १०० वर्ष भएको छ । त्यस अर्थमा चीन कमजोरीको सट्टा आफ्नो आर्थिक शक्ति प्रदर्शन गर्न सक्षम हुनु महत्त्वपूर्ण छ ।यद्यपि विश्व बैंकका अनुसार यस वर्ष चीनको वृद्धिदर ५.९ प्रतिशतमा झर्ने प्रक्षेपण गरिएको छ ।
चीनका पर्यवेक्षकहरूले आर्थिक सूचकांक मापन गर्न गाह्रो महसुस गरेको छ । एक अध्ययन (२०१९ )ले भने पनि दाबी गरे कि सरकारी तथ्यांककले २००८ देखि २०१६ सम्ममा मुद्रा स्फीति समायोजित जीडीपीलाई २ प्रतिशत अंकले बढावा दिएको छ । आज चीनको ठूलो तस्वीर भनेको राष्ट्रले शहरी आवास, वातावरण संरक्षणमसहित महत्वाकांक्षी बि आर आइ परियोजनालाई धेरै सुधारका प्रयास गरिरहेको छ । यी सफल हुने डिग्रीले चीनको वर्तमान आर्थिक मन्दीलाई पार गर्न सक्ने क्षमतामा निर्भर गर्दछ ।
यद्यपि यो सजिलो संग हुने देखिदैनन । किनकि राष्ट्रपति सीले लगानी गरेका प्रत्येक योजनालाई दिगो र न्यायसंगत आर्थिक विकासको लागि भावी योजना चाहिन्छ । अमेरिकासँगको व्यापार युगको सुरुआतसँगै चीनले आर्थिक बृद्धिलाई आन्तरिक रूपमा कदम चाल्ने अवसर छ । २०२० मा आर्थिक बृद्धीदरमा प्रगति हुने छ कि छैन भन्ने हेर्न बाँकी छ । यदी चीनको आर्थिक बृद्धीदर कम देखियो भने यसले नेपालको आर्थिकमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ ।