काठमाण्डौ ।  अर्घाखाँचीकी सुशिला भुसाल रोजगारीका लागि टर्की पुगेको १५ दिनमै यौन दुर्व्यवहारको सामना गर्नुपरेको आरोप सार्वजनिक भएको छ। हाउसकिपिङको कामका लागि टर्की पुगेकी भुसालले सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको भिडियोमा आफू कार्यरत कम्पनीका सुपरभाइजर र सेफबाट यौन दुर्व्यवहार तथा दबाब खेप्नुपरेको दाबी गरेकी छन्।

भुसालका अनुसार आफूलाई कामका क्रममा पटक–पटक यौन प्रकृतिको दबाब दिइएको थियो। उनले आफू त्यस्तो काम गर्न तयार नभएपछि थप मानसिक तथा शारीरिक यातना दिइएको आरोप लगाएकी छन्।

सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको भिडियोमा भुसालले आफूलाई देह व्यापारमा संलग्न हुन दबाब दिइएको र त्यसका लागि तयार नभएपछि कम्पनीका व्यक्तिहरूले कन्टेनरमा राखेर खाना तथा पानीसमेत नदिएको दाबी गरेकी छन्।

उनको दाबीअनुसार आफू विदेशमा रोजगारीका लागि पुगेको भए पनि रोजगारदाता पक्षबाट अपेक्षित काम र सुरक्षित वातावरण पाउनुको सट्टा यौन दुर्व्यवहार तथा अमानवीय व्यवहारको सामना गर्नुपरेको हो।

‘काम गर्न गएको थिएँ, यस्तो अवस्थामा परेँ’

भुसालले सार्वजनिक गरेको भिडियोमा आफू हाउसकिपिङको कामका लागि टर्की पुगेको बताएकी छन्। तर, टर्की पुगेको करिब १५ दिनमै आफूले असहज परिस्थितिको सामना गर्नुपरेको उनको भनाइ छ।

उनले कम्पनीका सुपरभाइजर र सेफले आफूमाथि यौन प्रकृतिको दबाब दिएको आरोप लगाएकी छन्। आफूले त्यसको विरोध गरेपछि रोजगारदाता पक्ष झन् आक्रामक बनेको र नियन्त्रणमा राखेर दुःख दिएको उनको दाबी छ।

यद्यपि, भिडियोमा लगाइएका आरोपबारे सम्बन्धित कम्पनी, सुपरभाइजर वा सेफको आधिकारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक भइसकेको छैन। त्यसैले भुसालका आरोपमाथि सम्बन्धित पक्षको प्रतिक्रिया र स्वतन्त्र छानबिन आवश्यक देखिन्छ।

विदेशमा नेपाली श्रमिकको सुरक्षामाथि प्रश्न

नेपालबाट रोजगारीका लागि विभिन्न मुलुकमा जाने श्रमिकमध्ये महिलाहरू कार्यस्थलमा यौन दुर्व्यवहार, शोषण, पारिश्रमिक नपाउने, कागजात नियन्त्रणमा लिने तथा रोजगारदाताबाट धम्की पाउने जोखिममा पर्ने गरेका घटना बेलाबेला सार्वजनिक हुँदै आएका छन्।

भुसालको घटनाले पनि वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपाली श्रमिकलाई विदेश पठाउनुअघि रोजगारदाता कम्पनी, कामको प्रकृति, सम्झौता, आवास तथा श्रमिकको सुरक्षासम्बन्धी व्यवस्थाबारे पर्याप्त जानकारी र प्रमाणीकरण गर्नुपर्ने विषयलाई पुनः बहसमा ल्याएको छ।

विशेषगरी महिला श्रमिक विदेश पठाउँदा उनीहरू कार्यरत हुने स्थान, रोजगारदाता तथा कामको वास्तविक प्रकृति र आकस्मिक अवस्थामा उद्धार तथा कानुनी सहयोग पाउने संयन्त्रबारे सम्बन्धित निकायले पर्याप्त निगरानी गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।

दूतावास र सम्बन्धित निकायको भूमिका महत्वपूर्ण

भुसालले लगाएको आरोप सत्य भएमा यो सामान्य श्रम विवाद मात्र नभई मानव अधिकार, श्रमिक सुरक्षा तथा सम्भावित यौन शोषणसँग सम्बन्धित गम्भीर विषय बन्न सक्छ।

त्यसैले नेपाल सरकारको सम्बन्धित निकाय, वैदेशिक रोजगार विभाग, श्रम मन्त्रालय तथा टर्कीस्थित नेपाली कूटनीतिक संयन्त्रले घटनाबारे आवश्यक जानकारी लिएर पीडितको सुरक्षा, उद्धार र कानुनी उपचारका लागि पहल गर्नुपर्ने देखिन्छ।

टर्कीमा नेपाली श्रमिकको उपस्थिति बढ्दै गएको अवस्थामा त्यहाँ रहेका नेपाली श्रमिकका लागि आपत्कालीन सम्पर्क, कानुनी सहायता, उजुरी प्रणाली र उद्धार संयन्त्र प्रभावकारी बनाउनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।

नेपाल र टर्कीबीच कूटनीतिक तथा श्रमसम्बन्धी सम्बन्ध विस्तार हुँदै गर्दा भविष्यमा नेपाली श्रमिकले सुरक्षित र मर्यादित वातावरणमा काम गर्न पाउने सुनिश्चितता राज्यको प्राथमिकतामा पर्नुपर्ने देखिन्छ।

घटनाको निष्पक्ष छानबिन आवश्यक

सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको भिडियोमा भुसालले गम्भीर आरोप लगाएकी भए पनि भिडियो मात्रका आधारमा आरोप पुष्टि भएको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। घटनाको वास्तविकता पत्ता लगाउन सम्बन्धित कम्पनी, प्रत्यक्षदर्शी, स्थानीय प्रशासन तथा नेपाली कूटनीतिक प्रतिनिधिसँग समन्वय गरी निष्पक्ष छानबिन आवश्यक छ।

यदि भुसाललाई जबर्जस्ती यौन गतिविधिमा संलग्न गराउन खोजिएको, बन्धक बनाइएको वा खाना–पानीबाट वञ्चित गरिएको प्रमाणित भएमा सम्बन्धित व्यक्तिमाथि टर्कीको कानुनअनुसार कारबाहीका लागि कूटनीतिक पहल आवश्यक हुनेछ।

विदेशमा रोजगारीका लागि गएका नेपाली नागरिकमाथि हुने यस्ता सम्भावित शोषणका घटना सामाजिक सञ्जालमा मात्र सीमित नराखी राज्यका सम्बन्धित निकायसम्म पुर्‍याएर पीडितलाई तत्काल सुरक्षा र कानुनी सहायता उपलब्ध गराउनु आवश्यक देखिन्छ ।