शाङ्घाई। दशकौँदेखि, चीनले आफूलाई विश्वको सबैभन्दा छिटो बढ्दो आर्थिक चमत्कारको रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको थियो। चम्किला गगनचुम्बी भवनहरू, उच्च गतिको रेल सञ्जालहरू, ठूला पूर्वाधार परियोजनाहरू र महत्त्वाकाङ्क्षी विश्वव्यापी पहलहरूले समृद्धितर्फ आत्मविश्वासका साथ अघि बढिरहेको राष्ट्रको छवि सिर्जना गर्यो। तैपनि यो सावधानीपूर्वक तयार पारिएको कथा मुनि, लाखौँ साधारण चिनियाँ नागरिकहरूले एकदमै फरक वास्तविकताको सामना गरिरहेका छन्: बेरोजगारी, घट्दो आम्दानी, बढ्दो जीवनयापन लागत, र बाँच्नको लागि बढ्दो हताश सङ्घर्ष।
चिनियाँ सहरहरूमा, पहिले अकल्पनीय मानिने दृश्यहरू सामान्य भइसकेका छन्। केही घण्टा काम सुरक्षित गर्ने आशामा दिनभरि मजदुरहरू बिहान हुनुभन्दा अगाडि भेला हुन्छन्। खाद्यान्न वितरण गर्ने कामदारहरू प्रायः भाडा र खाना तिर्न पर्याप्त कमाउनको लागि दिनको बाह्र देखि चौध घण्टा काम गर्छन्। आफ्नो जागिर गुमाउने मध्यम उमेरका कामदारहरू आफूलाई क्रूर श्रम बजारमा फसेका पाउँछन् जहाँ धेरै रोजगारदाताहरूले ३५ वर्ष मुनिका उम्मेदवारहरूलाई रुचाउँछन्। अनगिन्ती परिवारहरूको लागि, प्रश्न अब आफ्नो जीवन कसरी सुधार गर्ने भन्ने होइन, तर खाना कसरी टेबलमा राख्ने भन्ने हो।
आधिकारिक तथ्याङ्कले स्थिरताको तस्बिर प्रस्तुत गर्न जारी राख्छ, तर सरकारी तथ्याङ्कले पनि गम्भीर तनाव प्रकट गर्दछ। सेप्टेम्बर २०२६ मा चीनको १६-२४ वर्ष उमेर समूहका युवा बेरोजगारी दर १८% थियो। जसले युवा स्नातकहरूले कार्य बलमा प्रवेश गर्ने गम्भीर रोजगारी चुनौतीहरू सामना गरिरहेका छन् भन्ने कुरालाई प्रकाश पार्छ। वार्षिक रूपमा १ करोड २० लाख भन्दा बढी विश्वविद्यालय स्नातकहरू रोजगार बजारमा प्रवेश गर्दै, रोजगारीको लागि प्रतिस्पर्धा पहिलेभन्दा बढी तीव्र भएको छ।
सङ्कट युवाहरूमा मात्र सीमित छैन। चीनको धेरै चर्चा गरिएको सम्पत्ति मन्दीले व्यापक अर्थतन्त्रमा ठूलो भार पारिरहेको छ। एक पटक आर्थिक गतिविधिको लगभग एक चौथाई हिस्सा ओगटेपछि, घर जग्गा क्षेत्र घट्दो बिक्री, कमजोर माग, अधूरा परियोजनाहरू र घट्दो लगानीको दबाबमा रहेको छ। रोयटर्स सर्वेक्षणहरूले विश्लेषकहरूले संरचनात्मक चुनौतीहरू र सम्पत्ति बजारमा निरन्तर कमजोरी देखिरहेको सङ्केत गर्दछ।
विदेशी लगानीकर्ताको विश्वास पनि कमजोर भएको छ। आधिकारिक तथ्याङ्कले चीनमा प्रत्यक्ष विदेशी लगानी लगातार धेरै वर्षसम्म घटेको देखाउँछ, २०२५ मा थप गिरावट रेकर्ड गरिएको र २०२६ मा पनि दबाब जारी रह्यो। बेइजिङले प्राविधिक आत्मनिर्भरता र घरेलु उपभोगलाई प्रवर्द्धन गर्दा, धेरै अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूले आर्थिक र भूराजनीतिक अनिश्चितताहरूको बीचमा चिनियाँ बजारमा आफ्नो जोखिमको पुनर्मुल्याङ्कन गरिरहेका छन्।
साधारण चिनियाँ नागरिकहरूका लागि, यी समष्टिगत आर्थिक प्रवृत्तिहरू व्यक्तिगत कठिनाइमा परिणत हुन्छन्। रेस्टुरेन्ट मालिकहरूले ग्राहकहरूलाई आकर्षित गर्न सङ्घर्ष गर्छन्। साना व्यवसायहरूले आफ्ना ढोकाहरू बन्द गर्छन्। कारखानाहरूले उत्पादन घटाउँदा वा पूर्ण रूपमा बन्द हुँदा उत्पादन कामदारहरूले छटपटी सामना गर्छन्। धेरै आप्रवासी कामदारहरू, जसले एक समय चीनको औद्योगिक वृद्धिलाई इन्धन दिएका थिए, अब आफूलाई कम अवसरहरू र कम ज्यालाको लागि प्रतिस्पर्धा गरिरहेको पाउँछन्।
वर्तमान अवस्थाको सबैभन्दा चिन्ताजनक पक्ष यो हो कि बढ्दो सङ्ख्यामा चिनियाँ नागरिकहरू सामाजिक सुरक्षा जालको दरारबाट गुज्रिरहेका देखिन्छन्। बेइजिङले बारम्बार चरम गरिबी उन्मूलनमा विजयको घोषणा गरेको छ, धेरै कमजोर समूहहरूले गम्भीर आर्थिक असुरक्षाको सामना गरिरहेका छन्। ग्रामीण वृद्ध नागरिकहरू प्रायः सामान्य पेन्सन र कहिलेकाहीँ श्रममा बाँचिरहेका छन्। कम आय भएका परिवारहरूले मासु र स्वास्थ्य सेवा सहित विवेकी खर्चमा बढ्दो कटौती गर्छन्। धेरै घरपरिवारहरूको लागि, एउटा अप्रत्याशित चिकित्सा आपत्कालले वित्तीय विपत्ति निम्त्याउन सक्छ।
आलोचकहरूको तर्क छ कि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको प्रतिक्रियाले अन्तर्निहित संरचनात्मक समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्नु भन्दा धारणा व्यवस्थापनमा बढी केन्द्रित भएको छ। घरायसी आय बढाउने, कल्याणकारी सुरक्षालाई सुदृढ पार्ने र निजी क्षेत्रको भर्तीलाई पुनरुत्थान गर्ने उद्देश्यले आक्रामक सुधारहरू लागू गर्नुको सट्टा, अधिकारीहरूले वृद्धि लक्ष्यहरू, औद्योगिक नीति र रणनीतिक भूराजनीतिक महत्त्वाकाङ्क्षाहरूलाई प्राथमिकता दिएका छन्।
यो आलोचना चीनको विदेश खर्च प्रतिबद्धता भन्दा बढी कतै देखिँदैन। २०२४ मा चीन-अफ्रिका सहयोग मञ्चमा, राष्ट्रपति सी जिनपिङले अफ्रिकी राष्ट्रहरूलाई तीन वर्षमा लगभग ३६० अर्ब युआन (लगभग ५०.७ अर्ब अमेरिकी डलर) को वित्त पोषण, लगानी र सहयोगको प्रतिज्ञा गर्नुभयो।
समर्थकहरूको तर्क छ कि यस्ता खर्चले चीनको विश्वव्यापी प्रभाव बढाउँछ, चिनियाँ कम्पनीहरूको लागि बजार सुरक्षित गर्छ र कूटनीतिक सम्बन्धलाई बलियो बनाउँछ। यद्यपि, धेरै आलोचकहरूले प्रश्न गर्छन् कि के सुस्त वृद्धि, कमजोर उपभोक्ता विश्वास, युवा बेरोजगारी र सम्पत्ति-क्षेत्रको सङ्कटको सामना गरिरहेको देशले धेरै नागरिकहरू घरमै आर्थिक रूपमा सङ्घर्ष गरिरहेको बेला विदेशमा यति ठूलो रकम विनियोजन गर्नुपर्छ।
यसको विपरीतलाई बेवास्ता गर्न गाह्रो छ। बेइजिङले बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ, विदेशी पूर्वाधार वित्त पोषण र रणनीतिक साझेदारी मार्फत आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय पदचिह्न विस्तार गर्दा, लाखौँ चिनियाँ कामदारहरू रोजगारी सुरक्षा, आवास किफायती, स्वास्थ्य सेवा पहुँच र भविष्यका सम्भावनाहरूको बारेमा चिन्तित छन्।
यो बढ्दो विच्छेद चीनको वर्तमान चुनौतीको मुटुमा छ। आर्थिक वृद्धि मात्र अब पर्याप्त छैन। चिनियाँ जनतालाई दैनिक जीवनमा प्रत्यक्ष रूपमा सुधार गर्ने नीतिहरू बढ्दो रूपमा आवश्यक छ: बलियो सामाजिक सुरक्षा
निर्वाचन प्रणाली, विस्तारित स्वास्थ्य सेवा पहुँच, पेन्सन सुरक्षा, श्रम बजार सुधार, साना व्यवसायहरूको लागि सहयोग, र दिगो रोजगारी सिर्जना।
इतिहासले देखाउँछ कि राष्ट्रहरूले प्रभावशाली क्षितिज वा भव्य अन्तर्राष्ट्रिय परियोजनाहरूबाट होइन तर आफ्ना नागरिकहरूको कल्याणबाट आफ्नो शक्ति प्राप्त गर्छन्। सरकारले महत्त्वाकाङ्क्षी कूटनीति र विदेशमा अर्बौँ डलरको प्रतिबद्धताले संसारलाई प्रभावित गर्न सक्छ, तर स्थायी वैधता अन्ततः सामान्य परिवारहरू सम्मान, आशा र आर्थिक सुरक्षाका साथ बाँच्न सक्छन् कि सक्दैनन् भन्नेमा निर्भर गर्दछ।
चीनका नेताहरूसँग अझै पनि यी चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न आवश्यक स्रोत र नीतिगत उपकरणहरू छन्। प्रश्न यो हो कि के तिनीहरू अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव पछ्याउन प्रदर्शन गरेको उही दृढ सङ्कल्पका साथ घरेलु कठिनाइलाई प्राथमिकता दिन इच्छुक छन्।
जबसम्म त्यो हुँदैन, समृद्ध महाशक्तिको छवि र धेरै साधारण चिनियाँ नागरिकहरूले अनुभव गरेको वास्तविकता बीचको खाडल बढ्दै जानेछ। र रोजगारी खोजिरहेका, आधारभूत आवश्यकताहरू किन्न सङ्घर्ष गरिरहेका र भोलिको खानाको बारेमा चिन्ता गरिरहेका असङ्ख्य कामदारहरूको लागि, तथाकथित चिनियाँ सपना निराशाजनक रूपमा पहुँचभन्दा बाहिर रहनेछ।







